Meta Hisseleri Çakıldı: Sebebi Sonradan Ortaya Çıktı

Meta Platforms, sosyal medya devinin en büyük gelir kaynağı olan reklam işinde ağır bir darbe aldı. Reuters'ın 31 Aralık 2025'te yayımladığı özel habere göre, şirket iç belgeleri, Meta'nın dünya çapındaki düzenleyicilerin dolandırıcı reklamlara yönelik baskısını hafifletmek için sistematik stratejiler uyguladığını gösteriyor. Bu stratejiler arasında, kamuoyuna açık Reklam Kütüphanesi'nde (Ad Library) sahte reklamların görünürlüğünü azaltmak öne çıkıyor.

Skandalın ortaya çıkmasıyla yatırımcılar tepki gösterdi. 2 Ocak 2026 işlemlerinde Meta hisseleri (NASDAQ: META) önceki kapanışa göre yüzde 1,47 değer kaybederek 650,41 dolara indi. Gün içinde en düşük 643,50 doları gören hisse, piyasa kapanışında hafif toparlanarak 649,94 dolarda işlem gördü. Bu düşüş, şirketin itibarına ve gelecekteki düzenleyici risklere dair endişeleri artırdı.

Reuters Belgeleri Ne Anlatıyor?

Araştırma, Meta'nın finans, hukuk, kamu politikası ve güvenlik ekiplerinden dört yıllık iç belgeleri temel alıyor. Belgelerde, şirketin özellikle Japonya'daki düzenleyici baskıya karşı geliştirdiği taktikler detaylandırılıyor. Japon yetkililer, platformlarda yapay zeka destekli sahte ünlü endorsement'ları ve yatırım dolandırıcılıklarını içeren reklam akınına öfkelenmişti.

Meta, tüm reklamverenlerin kimlik doğrulaması zorunluluğunun getirilmesinden korkuyordu – bu, şirket tahminlerine göre 2 milyar dolar uygulama maliyeti ve yüzde 4,8 gelir kaybı anlamına gelebilirdi. Bunun yerine, şirket "reaktif" bir yaklaşım benimsedi:

• Düzenleyicilerin Ad Library'de kullandığı anahtar kelimeleri ve ünlü isimleri tespit etti.
• Bu kelimelerle tekrarlanan aramalar yaparak, dolandırıcı reklamları kütüphaneden ve platformdan kaldırdı.
• Böylece, düzenleyicilerin gözünde "dolandırıcı reklam yaygınlığı" algısı düşürüldü.

Bu taktik o kadar başarılı oldu ki, Meta belgelerde bunu "genel küresel oyun kitabı" olarak tanımladı ve ABD, Avrupa, Hindistan, Avustralya, Brezilya ile Tayland gibi pazarlarda uyguladı.

Gelir Kaygısı Ön Planda

Şirket, evrensel kimlik doğrulamayı yalnızca yasal zorunluluk olan ülkelerde (örneğin Singapur ve Tayvan) uyguladı. Tayvan'da bu zorunluluk sonrası dolandırıcı reklamlar belirgin şekilde azaldı, ancak Meta küresel ölçekte benzer adımları gelir kaybı korkusuyla erteledi.

Daha önceki Reuters raporları, Meta'nın "yüksek riskli" dolandırıcı reklamlardan yılda 7 milyar dolar, toplam gelirinin yüzde 10'una yakın kısmını (yaklaşık 16 milyar dolar) scam ve yasak ürün reklamlarından elde ettiğini ortaya koymuştu. Çin kökenli reklamlar bu sorunun önemli bir parçası; 2024'te Çin'den gelen reklam geliri 18 milyar dolara ulaşırken, bunun yüzde 19'u yasak içerikliydi.

Şirketten Yanıt ve Eleştiriler

Meta sözcüsü Ryan Stone, iddialara karşı çıktı: "Dolandırıcı reklamlarla agresif şekilde mücadele ediyoruz çünkü kullanıcılarımız, meşru reklamverenler ve biz bunu istemiyoruz. Son 18 ayda scam raporları yüzde 50'den fazla azaldı." Şirket, küresel hedefler koyarak dolandırıcılığı azalttığını savunuyor.

Ancak eski Meta çalışanları ve uzmanlar farklı görüşte. Eski dolandırıcılık araştırmacısı Sandeep Abraham, bu yaklaşımı "düzenleyici tiyatro" olarak nitelendiriyor: "Ad Library artık platformdaki gerçek durumu değil, Meta'nın düzenleyicilere vermek istediği notu anlatıyor."

Piyasa ve Gelecek Etkileri

Skandal, Meta'nın reklam modelindeki yapısal sorunları gün yüzüne çıkardı. Şirket, AI yatırımlarını artırırken (2026'da daha yüksek sermaye harcamaları bekleniyor), düzenleyici incelemeler ve davalar riski büyümeyi tehdit ediyor. ABD Virgin Adaları'nın açtığı dava ve senatörlerin SEC ile FTC'ye çağrısı, soruşturmaları tetikleyebilir.

Öte yandan, Meta'nın aile uygulamaları (Facebook, Instagram, WhatsApp) 4 milyara yakın kullanıcıya ulaşmış durumda. AI destekli reklam optimizasyonları sayesinde gelir büyümesi devam ediyor, ancak itibar kaybı uzun vadede reklamverenleri ve kullanıcıları etkileyebilir.