Yeni Nesil Alkollü Trafiğe Çıkmaya Sıcak Bakıyor: 18 - 27 Yaş Arasını Kapsayan Araştırma Sonuçları Şaşırttı

Sigorta şirketi Direct Line tarafından gerçekleştirilen kapsamlı anket, alkollü araç kullanımına yönelik tutumları mercek altına aldı. 2 binden fazla yetişkin ve yaklaşık 1300 lisanslı sürücünün katıldığı araştırma, kuşaklar arası belirgin farklar ortaya koydu. Özellikle Z Kuşağı'nın yaklaşımı, uzmanlar tarafından ciddi bir uyarı olarak değerlendiriliyor.

Anketin Çarpıcı Bulguları

Direct Line'ın Haziran 2025'te yaptığı ankette öne çıkan veriler şöyle:

• Z Kuşağı'nın %38'i, yasal alkol limitinin biraz üzerinde araç kullanmanın sosyal açıdan daha kabul edilebilir olduğunu belirtti. Bu oran genel yetişkinlerde %21.
• Araç kullanırken hiç alkol almamak en güvenli yol diyenlerin oranı Z Kuşağı'nda %64 iken, genel nüfusta %83 ve Boomer kuşağında %92'ye ulaşıyor.
• Yasal limitlerin altında bile güvenli olmayabileceğini düşünen yetişkinlerin oranı %80 iken, Z Kuşağı'nda bu oran yalnızca %67.
• Alkollü araç kullandığını itiraf eden Z Kuşağı mensuplarının %20'si bunu "sadece kısa mesafe olduğu için" yaptığını söylerken, %32'si güvenli olup olmadığına kendilerinin karar vermesi gerektiğini savunuyor.
• Yasal limitleri anladığını iddia edenlerin %48'i olmasına rağmen, doğru miktarı bilenlerin oranı sadece %12.

Bu sonuçlar, Z Kuşağı'nın alkol tüketiminin genel olarak azaldığı yönündeki yaygın inanışla çelişiyor. Şirket verilerine göre, alkollü araç kullanımına bağlı kazaların %35'i 30 yaş altı sürücüler tarafından gerçekleşiyor.

Bilgi Eksikliği ve Risk Algısı Düşüklüğü

Uzmanlar, genç sürücülerdeki bu esnek tutumun başlıca nedenini deneyim eksikliği ve alkolün etkilerine dair yetersiz bilgiye bağlıyor. Direct Line Motor Sigortası Başkanı Matt Pernet, "Z Kuşağı'nda alkolün vücudu nasıl etkilediği ve yasal limitlerin anlamı konusunda belirgin bir boşluk var. Kişisel yargıya güvenmek güvenilmez bir yöntem, özellikle limitleri doğru bilmeyenler için" değerlendirmesinde bulundu.

Gençlerin kendi yeteneklerini fazla güvenle değerlendirmesi, kısa mesafelerde risk almayı normalleştirmesine yol açıyor. Bu yaklaşım, alkolün reaksiyon süresi, dikkat ve koordinasyonu bozucu etkilerini göz ardı ediyor.

Türkiye'de Alkollü Araç Kullanımı Gerçeği

Türkiye'de alkollü araç kullanımı sıkı yaptırımlarla cezalandırılıyor. Hususi araç sürücüleri için yasal promil sınırı 0.50, ticari araçlar için ise 0.20 olarak belirlenmiş durumda. 2025 itibarıyla ilk kez alkollü yakalanan sürücülere 9.268 TL para cezası, 6 ay ehliyete el koyma ve 20 ceza puanı uygulanıyor. Tekrarlarda ceza 11.622 TL'ye çıkarken, üçüncü seferde 5 yıl ehliyet geri alma söz konusu.

Emniyet verilerine göre, alkollü sürüş kaynaklı kazalar ve denetimler artıyor. Ocak-Ağustos 2025 döneminde 171 bin 295 sürücünün ehliyeti alkol nedeniyle geçici olarak geri alındı. Ölümlü-yaralanmalı kazalarda alkollü kusur önemli bir paya sahip.

Uzmanlardan Uyarılar ve Öneriler

Trafik güvenliği uzmanları, Z Kuşağı'ndaki bu eğilimin küresel bir sorun olduğunu belirtiyor. Birleşik Krallık'ta yasal limitin düşürülmesi tartışılırken, Türkiye'de de eğitim ve farkındalık kampanyalarının artırılması gerektiği vurgulanıyor.

Öneriler arasında:

• Sürücü eğitimlerinde alkol etkilerine daha fazla yer verilmesi,
• Sosyal medya üzerinden gençlere yönelik bilinçlendirme çalışmaları,
• Alternatif ulaşım seçeneklerinin (taksi, toplu taşıma, ridesharing) teşviki,
• Aile ve arkadaş çevresinde "sıfır tolerans" kültürünün yaygınlaştırılması yer alıyor.

Alkollü araç kullanımı, sadece bireysel bir tercih değil, toplumun genel güvenliğini tehdit eden bir davranış. Uzmanlar, "En güvenli limit sıfırdır" mesajını tekrarlıyor.